Quy trình chứng thực di chúc theo quy định pháp luật Việt Nam

1. Chứng thực di chúc là gì?

Theo quy định của Nghị định số 23/2015/NĐ-CP, chứng thực là việc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền căn cứ vào bản chính để chứng thực bản sao là đúng với bản chính hoặc chứng thực chữ ký trong các giấy tờ, văn bản là chữ ký của người đã yêu cầu chứng thực, chứng thực về thời gian, địa điểm giao kết hợp đồng, giao dịch; năng lực hành vi dân sự, ý chí tự nguyện của các bên tham gia giao dịch.

Qua đó có thể hiểu chứng thực di chúc là việc di chúc được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xác nhận vào di chúc sau khi lập tại đây, chứng thực về thời gian, địa điểm lập di chúc, năng lực hành vi dân sự, ý chị tự nguyện và chữ ký hoặc dấu điểm chỉ của người lập di chúc là xác thực.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, bản di chúc sẽ có hiệu lực pháp lý nếu đáp ứng đủ các điều kiện như sau:

• Người lập di chúc phải có tinh thần minh mẫn, sáng suốt trong quá trình lập di chúc và không bị đe dọa, ép buộc hoặc lừa dối bởi bất kỳ ai. Trường hợp người lập di chúc từ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi, cần phải lập di chúc bằng văn bản và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý với quyết định này.
• Nội dung và hình thức của di chúc không được vi phạm các quy định cấm, không xâm phạm đạo đức xã hội và không trái ngược với luật pháp.

2. Trình tự, thủ tục chứng thực di chúc

Theo quy định của Quyết định số 1329/QĐ-BTP, quy trình chứng thực di chúc được thực hiện như sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Các tài liệu cần chuẩn bị khi chứng thực di chúc bao gồm:

• Dự thảo bản di chúc (nếu có): Dự thảo bản di chúc trình bày đầy đủ ý nguyện và ý chí của người để lại di chúc. Các ý nguyện này không được vi phạm pháp luật hoặc đạo đức xã hội.
• Giấy tờ tùy thân của người để lại di sản: Bao gồm một trong các loại giấy tờ như Chứng minh nhân dân, Căn cước công dân hoặc hộ chiếu còn giá trị sử dụng.
• Giấy tờ về tài sản: Cung cấp bản sao giấy chứng nhận quyền sở hữu của người lập di chúc đối với tài sản được đề cập trong di chúc. Đồng thời mang theo bản chính để đối chiếu. Đối với trường hợp người lập di chúc đang bị đe doạ tính mạng, có thể không cần xuất trình giấy tờ này.

Bước 2: Nộp hồ sơ

Theo quy định của Nghị định 23/2015/NĐ-CP, người yêu cầu chứng thực di chúc cần tự thực hiện nộp hồ sơ (không được ủy quyền) tại Uỷ ban nhân dân cấp xã tại bất cứ đâu không phụ thuộc vào địa chỉ cư trú của người để lại di chúc.

Bước 3: Kiểm tra và chứng thực

Cán bộ tiếp nhận hồ sơ sẽ kiểm tra. Nếu hồ sơ chưa đủ điều kiện, sẽ từ chối chứng thực và hướng dẫn để hoàn thiện giấy tờ.