Giải pháp bảo tồn và sử dụng bền vững vốn thiên nhiên tại Việt Nam

1. Một số hạn chế trong việc sử dụng vốn tự nhiên ở Việt Nam

Trong bối cảnh Việt Nam tham gia sâu rộng vào các cam kết quốc tế về môi trường, biến đổi khí hậu... đòi hỏi phải có cách tiếp cận phù hợp để biến tài nguyên thiên nhiên thành động lực cho phát triển, giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất hiện nay là tài nguyên thiên nhiên chưa được sử dụng hiệu quả, còn lãng phí, thất thoát, diễn biến phức tạp do cơ chế thị trường.

Việc thực hiện chính sách tích tụ ruộng đất, “dồn điền đổi thửa” còn chậm; tình trạng thoái hóa tài nguyên đất khá phổ biến, xuất khẩu khoáng sản thô, công nghệ khai thác, chế biến còn ít hàm lượng công nghệ.

Khai thác và sử dụng tài nguyên nước chưa bền vững. Đa dạng sinh học suy giảm, các hệ sinh thái tự nhiên quan trọng như rừng ngập mặn, rạn san hô, thảm cỏ biển... đang bị suy thoái và chưa được phục hồi; Những lợi thế về tài nguyên và môi trường biển chưa được phát huy, tài nguyên biển và vùng ven biển bị suy thoái nghiêm trọng, nguồn lợi thủy sản cạn kiệt...

2. Giải pháp bảo tồn và sử dụng bền vững vốn thiên nhiên ở Việt Nam

Chiến lược tăng trưởng xanh quốc gia tầm nhìn đến năm 2050 và Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2030 đã đề ra các ưu tiên cho việc sử dụng hiệu quả và bảo tồn vốn thiên nhiên.

Theo đó, Chiến lược yêu cầu nghiên cứu, ban hành cơ chế, chính sách kinh tế, tài chính về phục hồi, phát triển “vốn tự nhiên”, khuyến khích sự tham gia của mọi thành phần kinh tế đầu tư phục hồi hệ sinh thái.

Để thúc đẩy bảo tồn và đầu tư hiệu quả vào vốn tự nhiên, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững, trong thời gian tới cần triển khai thực hiện các giải pháp sau:

Một là, tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức của các cấp, các ngành, các doanh nghiệp và người dân về giá trị của vốn thiên nhiên trong xây dựng nền kinh tế xanh và tầm quan trọng của việc bảo tồn và sử dụng bền vững vốn thiên nhiên.

Thứ hai, Xây dựng cơ chế, chính sách thuận lợi để thúc đẩy đầu tư phát triển vốn tự nhiên, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm thiểu tác động tiêu cực đến vốn tự nhiên. Tiếp tục hoàn thiện thể chế quản lý, tăng cường năng lực thực thi pháp luật và xây dựng cơ chế, chính sách để giảm thiểu tác động đến vốn tự nhiên.

Thứ ba, Xây dựng lộ trình triển khai hạch toán vốn tự nhiên trong tài khoản quốc gia, tập trung vào giá trị dịch vụ hệ sinh thái trong công tác quy hoạch và triển khai quy hoạch, cũng như triển khai các dự án đầu tư cần được xem xét khai thác và sử dụng hiệu quả vốn tự nhiên.

Bốn, Đánh giá và kiểm kê hiện trạng tài nguyên vốn thiên nhiên (bao gồm hệ sinh thái rừng, biển và đất ngập nước) để có kế hoạch quy hoạch và quản lý phù hợp, tạo cơ sở cân bằng việc thực hiện các mục tiêu bảo tồn, tồn tại và phát triển kinh tế - xã hội.

Tăng cường năng lực quản lý và đầu tư bảo tồn và phát triển vốn thiên nhiên, thúc đẩy cơ sở hạ tầng thiên nhiên thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn. Kết luận

Sử dụng và thu hồi bền vững tài nguyên vốn thiên nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, đặc biệt là các mục tiêu liên quan đến phát triển bền vững. Các văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh... đã bổ sung nội dung về các công cụ kinh tế và nguồn lực bảo vệ môi trường, thúc đẩy khai thác, sử dụng và phát triển vốn thiên nhiên. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo tồn và phát huy hơn nữa giá trị, vai trò của vốn thiên nhiên nhằm hài hòa các mục tiêu phát triển và bảo tồn vốn thiên nhiên.