Luật hiện hành có cần chế tài quản lý cụ thể cho từng hình thức để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không?

Hồi đáp:

Sự phát triển của thương mại điện tử (e-commerce) đã mang đến nhiều hình thức mua bán mới bên cạnh mô hình trực tuyến truyền thống. Livestreaming và bán hàng xuyên biên giới là hai ví dụ điển hình, thu hút sự quan tâm lớn từ người tiêu dùng. Tuy nhiên, các hình thức này cũng đặt ra những thách thức mới trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Mỗi hình thức đều có những đặc điểm riêng biệt. Với bán hàng trực tiếp, hình thức này có tính tương tác cao, tạo ra những xung lực mua sắm nhanh chóng, trong khi bán hàng xuyên biên giới phụ thuộc vào sự thông suốt và tốc độ của hệ thống hậu cần, cũng như sự liên kết với các nhà cung cấp khác như thuế, hải quan, vận chuyển.

Quy định hiện hành vẫn còn nhiều lỗ hổng pháp lý và chưa kiểm soát chặt chẽ hai loại hình này. Luật Giao dịch điện tử và các văn bản hướng dẫn hiện hành chưa bao quát được hết các mô hình kinh doanh. Luật hiện hành chưa có quy định cụ thể về hoạt động bán hàng qua livestream, dẫn đến khó khăn trong việc xác định trách nhiệm của các bên liên quan như người bán, nền tảng livestream, người nổi tiếng quảng cáo sản phẩm.

Đối với hoạt động bán hàng xuyên biên giới, các quy định về thuế, hải quan, bảo vệ người tiêu dùng trong giao dịch xuyên biên giới vẫn còn chung chung, chưa theo kịp diễn biến thực tế. Luật hiện hành còn thiếu cơ chế giám sát hiệu quả đối với các mô hình kinh doanh mới. Bản chất "ảo" của môi trường mạng khiến việc thu thập chứng cứ vi phạm trong thương mại điện tử gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan quản lý nhà nước vẫn thiếu nguồn nhân lực am hiểu công nghệ để giám sát hiệu quả các hoạt động thương mại điện tử, đặc biệt là với các hình thức mới phức tạp.

Chế tài xử phạt cũng cần mạnh hơn. Các mức phạt hiện nay đối với hành vi vi phạm trong thương mại điện tử chưa đủ sức răn đe, khiến tình trạng vi phạm vẫn diễn ra phổ biến. Do tính chất xuyên biên giới của một số giao dịch nên việc thực thi chế tài xử phạt đối với các thực thể ở nước ngoài cũng gặp nhiều khó khăn. Do đó, cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý trong việc xử lý vi phạm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.