Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp lao động có yếu tố nước ngoài

1. Đối với tranh chấp lao động cá nhân

Khoản 1, Điều 188, Bộ luật Lao động năm 2019 quy định tranh chấp lao động cá nhân phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của Hòa giải viên lao động trước khi yêu cầu HĐTTLĐ hoặc TAND giải quyết. Ngoại lệ với 06 trường hợp tranh chấp không bắt buộc thông qua thủ tục hòa giải: Về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc tranh chấp về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động; về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động; giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động; về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, về bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế, về bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật về việc làm, bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp theo quy định pháp luật an toàn vệ sinh lao động; về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại.

2. Đối với tranh chấp lao động tập thể

Căn cứ Điều 192 và Điều 196, Bộ luật Lao động năm 2019 thì tranh chấp lao động tập thể không bắt buộc phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của Hòa giải viên lao động. Trường hợp hòa giải không thành hoặc hết thời hạn hòa giải mà Hòa giải viên lao động không tiến hành hòa giải hoặc một trong các bên không thực hiện thỏa thuận trong biên bản hòa giải thành thì các bên tranh chấp có quyền lựa chọn một trong các phương thức sau để giải quyết tranh chấp là: yêu cầu HĐTTLĐ giải quyết, hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết.

Thời hiệu yêu cầu Hòa giải viên lao động thực hiện hòa giải tranh chấp lao động là 06 tháng; thời hiệu yêu cầu HĐTTLĐ giải quyết là 09 tháng; thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp lao động là 01 năm. Các mốc thời hiệu này được tính từ ngày phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.

3. Kết luận

Cơ chế giải quyết tranh chấp lao động trong Bộ luật Lao động năm 2019 linh hoạt, hoàn thiện hơn khi mở rộng quyền lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp lao động cho các bên sau khi đã tiến hành thủ tục hòa giải thông qua việc bổ sung thêm chủ thể giải quyết tranh chấp lao động là HĐTTLĐ. Có thể thấy, trọng tài là một phương thức giải quyết tranh chấp lao động được nhiều quốc gia trên thế giới sử dụng bởi hiệu quả to lớn mà nó mang lại, ngoài việc khôi phục lại các quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ lao động có yếu tố nước ngoài còn hướng tới việc duy trì mối quan hệ quốc tế hài hòa, ổn định.

Việc bổ sung thẩm quyền cho HĐTTLĐ là một bước tiến quan trọng trong quá trình phát triển của hệ thống pháp luật lao động Việt Nam, nhằm khắc phục bất cập, linh hoạt hơn trong quá trình giải quyết và giúp các bên có thêm quyền lựa chọn cơ quan giải quyết thay vì chỉ được quyền chọn Tòa án như trước đây. Đồng thời, pháp luật không quy định sự can thiệp của cơ quan hành chính Nhà nước đối với giải quyết tranh chấp lao động mà tăng cường vai trò hỗ trợ, phù hợp với điều kiện, đặc điểm bối cảnh Việt Nam, tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế mà Việt Nam đã cam kết, gia nhập, trong đó, đề cao việc tôn trọng, thúc đẩy đối thoại, thương lượng để giải quyết tranh chấp lao động, nhất là tranh chấp lao động có yếu tố nước ngoài.