Quy trình, thủ tục chứng thực di chúc mới nhất tại Việt Nam

1. Chứng thực di chúc là gì?

Theo quy định của Nghị định số 23/2015/NĐ-CP, chứng thực là việc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền căn cứ vào bản chính để chứng thực bản sao là đúng với bản chính hoặc chứng thực chữ ký trong các giấy tờ, văn bản là chữ ký của người đã yêu cầu chứng thực, chứng thực về thời gian, địa điểm giao kết hợp đồng, giao dịch; năng lực hành vi dân sự, ý chí tự nguyện của các bên tham gia giao dịch.

Qua đó có thể hiểu chứng thực di chúc là việc di chúc được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xác nhận vào di chúc sau khi lập tại đây, chứng thực về thời gian, địa điểm lập di chúc, năng lực hành vi dân sự, ý chị tự nguyện và chữ ký hoặc dấu điểm chỉ của người lập di chúc là xác thực.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, bản di chúc sẽ có hiệu lực pháp lý nếu đáp ứng đủ các điều kiện như sau:

• Người lập di chúc phải có tinh thần minh mẫn, sáng suốt trong quá trình lập di chúc và không bị đe dọa, ép buộc hoặc lừa dối bởi bất kỳ ai. Trường hợp người lập di chúc từ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi, cần phải lập di chúc bằng văn bản và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý với quyết định này.
• Nội dung và hình thức của di chúc không được vi phạm các quy định cấm, không xâm phạm đạo đức xã hội và không trái ngược với luật pháp.

Việc công chứng hoặc chứng thực di chúc không phải là quy định bắt buộc, mà tùy thuộc vào lựa chọn của người lập di chúc. Trừ hai trường hợp đặc biệt dưới đây.

2. Trường hợp bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực di chúc

• Nếu người để lại di sản đang đối mặt với nguy cơ đe dọa tính mạng và không thể lập di chúc bằng văn bản, thì có thể lập di chúc miệng. Tuy nhiên, di chúc miệng đó vẫn phải đáp ứng các điều kiện về di chúc hợp pháp nêu trên, đồng thời phải được công chứng hoặc chứng thực trong vòng 05 ngày sau khi người có di sản thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt người làm chứng.
• Trường hợp người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ nhưng muốn lập di chúc, thì di chúc đó phải được viết thành văn bản, được công chứng hoặc chứng thực, và cần có người làm chứng.

Ngoài những trường hợp bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực nêu trên thì mọi người nên sử dụng dịch vụ công chứng để thực hiện việc công chứng và chứng thực di chúc. Bởi tổ chức hành nghề công chứng sẽ hỗ trợ người lập di chúc trong việc kiểm tra và xác nhận tính hợp pháp của di chúc, cũng như tối ưu hóa phần nội dung để phân định di sản theo ý muốn của người lập di chúc.