Nạn nhân có phải bồi thường nếu viện phí đã được bảo hiểm thanh toán không?

1. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự chỉ phát sinh khi có đủ các căn cứ sau đây:

- Hành vi trái pháp luật gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, uy tín, nhân phẩm, tài sản và quyền hợp pháp của người khác. Bao gồm mọi hành động hoặc không hành động ảnh hưởng đến quyền của người khác và có thể liên quan đến vi phạm pháp luật dân sự, hình sự, hành chính...

- Thiệt hại thực tế xảy ra: Để áp dụng trách nhiệm bồi thường thiệt hại, cần phải xác định rõ và chứng minh được thiệt hại thực tế. Thiệt hại có thể là tổn thất về vật chất hoặc tinh thần, tồn tại khách quan trong thực tế.

- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại thực tế: Đây là mối quan hệ không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của cá nhân. Hành vi trái pháp luật là nguyên nhân gây ra thiệt hại và thiệt hại là kết quả của hành vi trái pháp luật đó. Thiệt hại không thể xuất hiện nếu không có hành vi gây ra thiệt hại.

2. Nạn nhân được bảo hiểm chi trả viện phí có phải bồi thường không?

Theo quy định tại Mục I Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, quy định rõ yêu cầu bồi thường thiệt hại khi sức khỏe bị tổn hại. Người bị thương phải điều chỉnh rõ từng thiệt hại cụ thể đã xảy ra, phải có chứng cứ hoặc biên lai hợp lệ đối với các khoản chi phí hợp lý. Ngoài ra, họ cũng cần chứng minh thu nhập của mình trong quá trình yêu cầu bồi thường theo quy định của pháp luật.

Thiệt hại về sức khỏe sẽ bao gồm các chi phí thực tế cần thiết cho việc điều trị, phục hồi chức năng và phục hồi sức khỏe và các chức năng đã mất. Bao gồm các chi phí như chi phí cấp cứu tại các cơ sở y tế, thuốc men, thiết bị y tế, các loại chụp X-quang, siêu âm, xét nghiệm, phẫu thuật, truyền máu, vật lý trị liệu theo chỉ định của bác sĩ có năng lực, viện phí, thuốc bổ sung và phục hồi sức khỏe theo chỉ định của bác sĩ, cũng như các chi phí phục hồi các chức năng cơ thể bị mất hoặc suy giảm như chân giả, mắt giả và mua các thiết bị hỗ trợ để thay thế các chức năng cơ thể bị mất hoặc suy giảm.

Theo Điều 590 Bộ luật Dân sự năm 2015, người gây thiệt hại đến sức khỏe của người khác phải có trách nhiệm bồi thường. Ngoài ra, người gây thiệt hại còn phải bồi thường số tiền không quá 50 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định để bù đắp tổn thất về tinh thần cho người bị thiệt hại. Từ đó, thấy rõ có nhiều loại bồi thường thiệt hại, đòi hỏi chi phí khác nhau.

Theo quy định tại Điều 23 của Văn bản hợp nhất Luật Bảo hiểm y tế năm 2020Có những trường hợp không được bảo hiểm y tế chi trả: như khám sức khỏe để xét nghiệm, chẩn đoán thai kỳ không nhằm mục đích điều trị, sử dụng dịch vụ thẩm mỹ hoặc khám, điều trị tổn thương tinh thần do chính hành vi vi phạm pháp luật của người đó gây ra.

Theo quy định của Điều 33 Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, người được bảo hiểm sẽ được hưởng số tiền bảo hiểm trong phạm vi bảo hiểm đã thỏa thuận trong hợp đồng, dựa trên chi phí điều trị y tế và phục hồi chức năng do bệnh tật hoặc tai nạn gây ra và đã thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Trong trường hợp người được bảo hiểm tử vong hoặc bị thương trực tiếp hoặc gián tiếp do hành động của bên thứ ba, công ty bảo hiểm vẫn phải chi trả số tiền bảo hiểm mà không yêu cầu bên thứ ba hoàn trả số tiền đã trả cho người được bảo hiểm. Bên thứ ba sẽ chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật.

Do quỹ bảo hiểm y tế chi trả viện phí trong quá trình xử lý thiệt hại nên người bị thương không phải chịu trách nhiệm chi trả viện phí cho mình khi đã được cơ quan bảo hiểm y tế hỗ trợ theo quy định của pháp luật. Điều này có nghĩa là người bị thương không cần phải lo các chi phí y tế phát sinh trong quá trình điều trị và phục hồi.

Chi phí nằm viện để điều trị tại bệnh viện là một trong những hậu quả về sức khỏe mà nạn nhân phải gánh chịu do hành vi trái pháp luật của người gây ra thiệt hại. Quan hệ pháp lý ở đây là về bồi thường thiệt hại, được điều chỉnh bởi pháp luật dân sự về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Theo quy định của pháp luật dân sự, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là trách nhiệm pháp lý mà người gây ra thiệt hại phải gánh chịu.

Việc cơ quan bảo hiểm chi trả viện phí cho người bị hại xuất phát từ quan hệ hợp đồng dịch vụ bảo hiểm giữa người bị hại và cơ quan bảo hiểm, được quy định tại Luật Bảo hiểm y tế. Nói cách khác, việc cơ quan bảo hiểm y tế chi trả viện phí cho người bị hại là trách nhiệm độc lập trong quan hệ bảo hiểm y tế giữa người bị hại (người tham gia bảo hiểm y tế) và cơ quan bảo hiểm y tế khi có sự kiện bảo hiểm không liên quan đến bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Như vậy, từ những phân tích trên, chúng ta thấy rằng, mối quan hệ giữa bồi thường thiệt hại do xâm phạm sức khỏe gây ra và việc cơ quan bảo hiểm thanh toán viện phí là hai quan hệ pháp luật độc lập, do các ngành luật độc lập điều chỉnh. Như vậy, trong trường hợp này, người gây thiệt hại (bị đơn) phải có trách nhiệm bồi thường viện phí do cơ quan bảo hiểm y tế chi trả. Đồng thời, việc cơ quan truy tố không đưa cơ quan bảo hiểm y tế vào quá trình tố tụng là phù hợp với quy định của pháp luật.