Cam kết và hành động của các nước nhằm chống biến đổi khí hậu

Trước cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu, cả thế giới đang hướng tới một tương lai ít carbon. Việc khử carbon hoàn toàn trong các hệ thống năng lượng là giải pháp duy nhất để ổn định khí hậu. Cộng đồng thế giới đang thúc đẩy ý tưởng khử carbon – tái cơ cấu nền kinh tế và hệ thống năng lượng nhằm giảm mạnh lượng khí thải carbon. Nhóm nền kinh tế mới nổi và phát triển hàng đầu thế giới (G20) – chiếm tới khoảng 80% lượng khí thải toàn cầu – cần đi đầu trong việc cắt giảm2.

Trình độ công nghệ hiện nay không cho phép nhiều quốc gia từ bỏ ngay lập tức việc sử dụng các nguồn năng lượng truyền thống: than, dầu, khí đốt tự nhiên. Việc từ bỏ nhiên liệu hoá thạch cần thực hiện theo lộ trình. Bên cạnh đó, có thể tăng hiệu quả sử dụng chúng để giảm lượng khí thải.

Từ năm 2017, ở các nước châu Âu, phong trào từ bỏ sản xuất điện đốt than bắt đầu tăng tốc. Các quyết định đã được đưa ra nhằm ngừng sản xuất năng lượng từ các nhà máy nhiệt điện đốt than, theo đó Pháp đã từ bỏ vào năm 2022, Anh vào năm 2024, Ý cam kết sẽ từ bỏ vào năm 2025. Nước Đức phụ thuộc tương đối cao vào sản xuất than, cũng cam kết sẽ loại bỏ hoàn toàn nguồn năng lượng này vào năm 2038. Canada hứa sẽ thực hiện điều này vào năm 2030 và Hoa Kỳ vào năm 20353.

Để khử carbon hoàn toàn, đòi hỏi phải chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng các nguồn năng lượng sạch. Liên minh châu Âu (EU) sớm bắt đầu hỗ trợ việc áp dụng các công nghệ mới, thực hiện các biện pháp như cung cấp khung pháp lý để đánh giá giá trị về môi trường của các khoản đầu tư. Đồng thời, kế hoạch đầu tư “Thỏa thuận xanh” đã được công bố vào tháng 1/2020, đặt mục tiêu đầu tư khoảng 130 nghìn tỷ Yên trong 10 năm tiếp theo, hỗ trợ phát triển công nghệ khử carbon, tạo ra điện từ sinh khối và chuyển đổi sang sử dụng điện trong ngành vận tải4.

Điện ngày càng trở thành năng lượng được lựa chọn ở các quốc gia phát triển công nghệ, dịch vụ và công nghệ kỹ thuật số. Hoa Kỳ đang nghiên cứu vấn đề hỗ trợ phát triển xe điện và tạo lưới điện cao thế. Trung Quốc hơn mười năm trước đã xác định các công nghệ tiết kiệm năng lượng, năng lượng không hóa thạch, xe điện và một số lĩnh vực khác là “các ngành công nghiệp mới chiến lược”. Cùng với đó, Trung Quốc còn phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của các ngành công nghiệp mới này ở nước ngoài. Kết quả này đã được thể hiện rõ qua thị phần toàn cầu của Trung Quốc đối với các tấm pin mặt trời cũng như tua-bin để tạo ra điện bằng năng lượng gió.

Ở Nhật Bản, Luật Thúc đẩy các biện pháp chống lại sự nóng lên toàn cầu được thông qua năm 1998. Đạo luật thiết lập một số trách nhiệm nhất định của chính quyền trung ương, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân về vấn đề này. Năm 2011, Nhật Bản thông qua Luật Mua bán điện tái tạo, bắt buộc các công ty phát điện phải mua điện được tạo ra từ các nguồn tái tạo (mặt trời, gió, thủy điện, địa nhiệt và sinh khối) trên cơ sở hợp đồng có thời hạn và giá cố định. Nhật Bản đã thành lập quỹ trị giá 2 nghìn tỷ yên để giúp giảm chi phí cho mạng lưới cung cấp gió, năng lượng mặt trời và hydro ngoài khơi5.

Tháng 11/2023, tại Hội nghị bàn về biến đổi khí hậu COP26 tại Anh, 190 quốc gia và tổ chức cam kết từ bỏ than đá theo lộ trình. Các nền kinh tế lớn sẽ loại bỏ điện than vào thập niên 2030, trong khi phần còn lại của thế giới sẽ thực hiện mục tiêu này vào thập niên 2040. “Việt Nam tham gia liên minh 190 quốc gia cam kết loại bỏ sản xuất điện từ than đá và ngừng xây mới các nhà máy nhiệt điện than, tại hội nghị COP26”6.