Những lưu ý khi lập di chúc có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam

1. Khi có xung đột về thừa kế theo di chúc có yếu tố nước ngoài thì áp dụng pháp luật nước nào giải quyết?

Theo quy định tại Điều 664 Bộ luật dân sự 2015 quy định pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài theo thứ tự như sau:

Thứ nhất, áp dụng theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; hoặc pháp luật Việt Nam.

Thứ hai, trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; hoặc pháp luật Việt Nam có quy định các bên có quyền lựa chọn thì được xác định theo lựa chọn của các bên.

Thứ ba, trường hợp không xác định được pháp luật áp dụng thì pháp luật áp dụng là pháp luật của nước có mối liên hệ gắn bó nhất với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài. 

Mà theo quy định tại khoản 1 Điều 680 Bộ luật dân sự 2015 thì: “Thừa kế được xác định theo pháp luật của nước mà người để lại di sản thừa kế có quốc tịch ngay trước khi chết”.

Như vậy, các vấn đề về nội dung của di chúc, thời điểm mở thừa kế, di sản thừa kế không liên quan đến bất động sản thì đều được xác định theo pháp luật của nước mà người để lại di sản thừa kế có quốc tịch ngay trước khi chết. 

Còn đối với trường hợp thừa kế đối với bất động sản thì áp dụng theo pháp luật của nước nơi có bất động sản, cụ thể, khoản 2 Điều 680 Bộ luật dân sự 2015 quy định: “Việc thực hiện quyền thừa kế đối với bất động sản được xác định theo pháp luật của nước nơi có bất động sản”.

2. Việc thừa kế theo di chúc có yếu tố nước ngoài là bất động sản thì sẽ áp dụng pháp luật nước nào?

Khoản 2 Điều 680 Bộ luật dân sự 2015 quy định: “Việc thực hiện quyền thừa kế đối với bất động sản được xác định theo pháp luật của nước nơi có bất động sản”. Bất động sản là một loại tài sản đặc biệt, do đặc tính gắn liền với đất đai, mà đất đai là một phần lãnh thổ của quốc gia, không thể sinh sôi, vì vậy việc thực hiện quyền thừa kế với loại tài sản này sẽ có những điểm khác biệt. Việc thực hiện quyền thừa kế đối với bất động sản được hiểu là người hưởng di sản thừa kế hay người còn sống có được sở hữu bất động sản hay không hoàn toàn do pháp luật của nước nơi có bất động sản quy định.

3. Người nhận di sản theo di chúc có yếu tố nước ngoài có từ chối nhận được hay không?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 620 Bộ luật Dân sự thì người nhận di sản theo di chúc có yếu tố nước ngoài có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác. Việc từ chối nhận di sản phải lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

4. Người thừa kế di chúc có yếu tố nước ngoài đột ngột qua đời thì tài sản theo di chúc sẽ được xử lý như thế nào?

Nếu trong trường hợp, quan hệ thừa kế có yếu tố nước ngoài nảy sinh và rơi vào trường hợp di sản không có người thừa kế thì căn cứ vào khoản 1 Điều 680 thì sẽ được xử lý theo quy định của pháp luật nước mà người để lại di sản trước khi mất nếu di sản là động sản.

Còn nếu di sản là bất động sản thì sẽ xử lý theo quy định của pháp luật nước có bất động sản. Căn cứ pháp lý theo Điều 680 Bộ luật Dân sự 2015.

Như vậy, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật. Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Thừa kế theo di chúc có yếu tố nước ngoài là một vấn đề vô cùng phong phú, quan hệ này xảy ra vượt ra ngoài phạm vi của một quốc gia và đây là một lĩnh vực vô cùng quan trọng. Vấn đề thừa kế theo di chúc có yếu tố nước ngoài cũng được pháp luật các quốc gia xây dựng rất chặt chẽ.