Nguyên tắc và chính sách bảo vệ môi trường theo pháp luật Việt Nam

Về nguyên tắc bảo vệ môi trường được quy định tại Điều 4 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 như sau:

1. Bảo vệ môi trường là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng, hộ gia đình và cá nhân.

2. Bảo vệ môi trường là điều kiện, nền tảng, yếu tố trung tâm, tiên quyết cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Hoạt động bảo vệ môi trường phải gắn với phát triển kinh tế, quản lý tài nguyên và phải được xem xét, đánh giá trong quá trình thực hiện các hoạt động phát triển.

3. Bảo vệ môi trường gắn kết hài hòa với an sinh xã hội, quyền trẻ em, bình đẳng giới, bảo đảm quyền được sống trong môi trường trong lành cho mọi người.

4. Hoạt động bảo vệ môi trường phải được tiến hành thường xuyên, công khai, minh bạch; ưu tiên dự báo, phòng ngừa ô nhiễm, sự cố, suy thoái môi trường, quản lý rủi ro môi trường, giảm thiểu phát sinh chất thải, tăng cường tái sử dụng, tái chế chất thải để khai thác giá trị tài nguyên của chất thải.

5. Bảo vệ môi trường phải phù hợp với pháp luật, đặc điểm tự nhiên, văn hóa, lịch sử, cơ chế thị trường, trình độ phát triển kinh tế - xã hội; thúc đẩy phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

6. Cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân được hưởng lợi từ môi trường có nghĩa vụ đóng góp tài chính cho hoạt động bảo vệ môi trường; gây ô nhiễm, sự cố, suy thoái môi trường phải bồi thường, khắc phục thiệt hại, xử lý và chịu trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật.

7. Hoạt động bảo vệ môi trường bảo đảm không gây phương hại đến chủ quyền, an ninh, lợi ích quốc gia, gắn liền với bảo vệ môi trường khu vực và toàn cầu.

Chính sách của Nhà nước về bảo vệ môi trường được quy định tại Điều 5 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 như sau:

1. Tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan, tổ chức, cộng đồng, hộ gia đình, cá nhân tham gia thực hiện, kiểm tra, giám sát hoạt động bảo vệ môi trường.

2. Tuyên truyền, giáo dục kết hợp với các biện pháp hành chính, kinh tế và các biện pháp khác để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường, xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường.

3. Tập trung bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường di sản thiên nhiên; khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; phát triển năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; phát triển hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường.

4. Ưu tiên xử lý ô nhiễm môi trường, phục hồi các hệ sinh thái tự nhiên đã suy thoái, chú trọng bảo vệ môi trường khu dân cư.

5. Đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư cho bảo vệ môi trường; bố trí các khoản chi riêng cho bảo vệ môi trường trong ngân sách nhà nước với tỷ lệ tăng dần theo khả năng của ngân sách nhà nước và yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ môi trường; ưu tiên nguồn vốn cho các nhiệm vụ trọng tâm về bảo vệ môi trường.

6. Bảo đảm quyền lợi của tổ chức, cộng đồng, hộ gia đình, cá nhân tham gia hoạt động bảo vệ môi trường; ưu đãi, hỗ trợ hoạt động bảo vệ môi trường; thúc đẩy sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trường.

7. Tăng cường nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ xử lý ô nhiễm, tái chế, xử lý chất thải; Ưu tiên chuyển giao và ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện với môi trường, kỹ thuật tốt nhất hiện có; Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực về bảo vệ môi trường.

8. Tôn vinh, khen thưởng cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân có đóng góp tích cực vào hoạt động bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật.

9. Mở rộng và tăng cường hội nhập, hợp tác quốc tế và thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường.

10. Thực hiện sàng lọc dự án đầu tư theo tiêu chí môi trường; Áp dụng các công cụ quản lý môi trường phù hợp theo từng giai đoạn chiến lược, quy hoạch, chương trình, dự án đầu tư.

11. Lồng ghép và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, mô hình kinh tế xanh vào xây dựng và triển khai các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, đề án phát triển kinh tế - xã hội.