Một số điều cần biết về thông tin tín dụng và hoạt động thông tin tín dụng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Thông tin tín dụng là thông tin về người vay và thông tin liên quan đến người vay tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Trong đó: Người vay là pháp nhân, cá nhân có quan hệ tín dụng với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Thông tin tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro và đảm bảo an toàn cho hoạt động cấp tín dụng của tổ chức tín dụng.

Tại Việt Nam, hoạt động thông tin tín dụng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) do CIC tổ chức và thực hiện. Theo đó, CIC thực hiện các chức năng sau: (i) Tiếp nhận, xử lý, lưu trữ và quản lý cơ sở dữ liệu thông tin tín dụng quốc gia; (ii) Cung cấp thông tin tín dụng nhằm mục đích phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng; (iii) Chấm điểm, xếp hạng tín nhiệm các pháp nhân, cá nhân trên lãnh thổ Việt Nam phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; (iv) Cung cấp các sản phẩm, dịch vụ thông tin tín dụng theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và pháp luật.

Hiện nay, Cơ sở dữ liệu thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam do CIC quản lý đang lưu trữ thông tin của hơn 55 triệu hồ sơ khách hàng, với sự tham gia báo cáo thông tin của 100% các tổ chức tín dụng đang hoạt động tại Việt Nam, các tổ chức tự nguyện. Hoạt động thông tin tín dụng hướng tới các mục đích sau:

Đầu tiên, Hỗ trợ Ngân hàng Nhà nước thực hiện chức năng quản lý, hoạch định chính sách, thanh tra, giám sát; góp phần bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Thứ hai, Hỗ trợ các tổ chức tín dụng phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng.

Thứ ba, Hỗ trợ người vay tiếp cận nguồn vốn tín dụng từ các tổ chức cấp tín dụng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Những điều cần biết trong hoạt động thông tin tín dụng

Điểm tín dụng là chỉ số phản ánh mức độ tín nhiệm của người vay. Điểm đó cho biết khả năng trả nợ và thanh toán các khoản vay đầy đủ và đúng hạn của người vay. Điểm tín dụng càng cao thì rủi ro không trả nợ càng thấp và khả năng tiếp cận tín dụng càng cao.

Mỗi cơ quan, tổ chức thực hiện chấm điểm tín dụng sẽ có thang điểm tương ứng với các mức độ rủi ro khác nhau. Tại CIC, điểm tín dụng là kết quả của quá trình tính toán kết hợp thông tin tín dụng của người vay bao gồm: Thông tin nhận dạng, thông tin về khoản nợ chưa thanh toán của khách hàng, lịch sử thanh toán khoản vay và một số thông tin liên quan khác.

Theo mô hình chấm điểm tín dụng cá nhân của CIC, điểm tín dụng của người vay được áp dụng theo nguyên tắc: Hạng thấp, điểm cao - Mức độ rủi ro thấp; Hạng cao, điểm thấp - Mức độ rủi ro cao. Cụ thể, điểm tín dụng của người vay (từ 403 - 706) được chia thành 5 mức: Kém (hạng 9, hạng 10); dưới trung bình (hạng 7, hạng 8); trung bình (hạng 5, hạng 6); tốt (hạng 3, hạng 4) và rất tốt (hạng 1, hạng 2); tương ứng với 10 bậc từ thấp nhất là bậc 10 và cao nhất là bậc 01.

Để có thể cải thiện điểm tín dụng và tiếp cận tín dụng thuận tiện hơn tại các tổ chức tín dụng, khách hàng cần cân nhắc thực hiện:

Một là, Chỉ vay tiền/mở thẻ tín dụng khi thực sự cần thiết và tính toán cẩn thận khả năng trả nợ dựa trên thu nhập thực tế của bạn.

Thứ hai, Có kế hoạch trả nợ đầy đủ và đúng hạn; Luôn cân nhắc khả năng tài chính của mình để lập kế hoạch chi tiêu trả nợ đầy đủ và đúng hạn; Luôn ý thức trả nợ, ngay cả khi đó là khoản nợ nhỏ (bạn có thể sử dụng các công cụ nhắc nợ tự động như phần mềm ghi nhớ trên điện thoại).

Thứ ba, Kiểm tra thông tin tín dụng thường xuyên để theo dõi thông tin và khả năng tín dụng của bạn và tránh bị kẻ gian lợi dụng. Có giải pháp nếu bạn phát hiện thông tin của mình không chính xác.

Khi cùng lúc có nhiều khoản nợ, khách hàng nên cố gắng trả dần số nợ hiện tại, không nên phát sinh thêm nợ mới, đặc biệt là các khoản nợ không có tài sản đảm bảo và các khoản vay tiêu dùng.

Theo quy định tại Thông tư số 11/2021/TT-NHNN ngày 30/7/2021 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và sử dụng dự phòng Để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, nợ tại tổ chức tín dụng được chia thành 05 nhóm, trong đó, nợ quá hạn từ 90 ngày trở lên được coi là nợ xấu, bao gồm các khoản nợ quá hạn từ 90 ngày trở lên. Các nhóm nợ như sau: Nhóm 3 là nợ dưới tiêu chuẩn (quá hạn từ 91 - 180 ngày), nhóm 4 là nợ nghi ngờ (quá hạn từ 181 - 360 ngày) và nhóm 5 là nợ có khả năng mất vốn (quá hạn trên 360 ngày). Nợ xấu được hiểu là các khoản nợ không trả đúng hạn và quá hạn thanh toán theo cam kết trong hợp đồng tín dụng.

Theo Thông tư số 03/2013/TT-NHNN ngày 28/01/2013 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về hoạt động thông tin tín dụng của Ngân hàng Nhà nước, mọi thông tin tiêu cực về khách hàng vay được CIC sử dụng để tạo ra tài sản tài chính là sản phẩm thông tin tín dụng trong thời hạn tối đa là 05 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực đó.

Khách hàng có lịch sử nợ xấu vẫn có cơ hội tiếp cận tín dụng, dựa trên khẩu vị rủi ro và nguyên tắc đánh giá khách hàng của tổ chức tín dụng.

Việc đánh giá rủi ro cho khách hàng được dựa trên nhiều yếu tố theo quy định của pháp luật và quy định nội bộ của từng TCTD; thông tin do CIC cung cấp chỉ là một trong nhiều kênh tham khảo, hỗ trợ chứ không phải là yếu tố duy nhất ảnh hưởng đến quyết định của TCTD.

Khi phát hiện thông tin tín dụng không chính xác, khách hàng cần thực hiện các bước sau:

Bước 1: Đăng ký tài khoản và kiểm tra thông tin tín dụng của bạn tại CIC.

Bước 2: Nếu phát hiện thông tin không đúng, khách hàng vui lòng phản ánh với CIC qua đường dây nóng 1800585891 hoặc mục "Khiếu nại/phản hồi" trên website: http://cic.gov.vn (kèm theo các tài liệu hỗ trợ).

Nếu có lỗi trong quá trình xử lý dữ liệu, CIC có trách nhiệm sửa lỗi và thông báo kết quả cho khách hàng.

Nếu dữ liệu tại CIC là chính xác, CIC sẽ yêu cầu tổ chức tín dụng kiểm tra, xác minh thông tin. Sau khi xác minh thông tin, tổ chức tín dụng gửi văn bản phản hồi cụ thể cho CIC và đề xuất điều chỉnh dữ liệu (nếu cần). CIC sẽ căn cứ vào phản hồi từ tổ chức tín dụng để xử lý và thông báo kết quả cho khách hàng.

Mọi thông tin khách hàng tại CIC đều được cập nhật/lưu trữ trung thực, khách quan theo thông tin do các tổ chức tín dụng báo cáo. CIC hoặc bất kỳ tổ chức/cá nhân nào không được phép tùy tiện điều chỉnh thông tin này. Mọi quảng cáo về dịch vụ xóa nợ xấu đều là lừa đảo.

Thông tin tín dụng chỉ có thể được sửa nếu có lỗi do lỗi vận hành và phải tuân thủ quy trình xác minh và kiểm tra nghiêm ngặt.

Sản phẩm được cung cấp bởi CIC

CIC cung cấp các nhóm sản phẩm và báo cáo sau cho các tổ chức tín dụng:

Nhóm sản phẩm thông tin tín dụng khách hàng: Sản phẩm thông tin về mối quan hệ tín dụng (R10A, R11A, S10A, S11A); sản phẩm thông tin về bảo mật khoản vay (R20, R21); sản phẩm thông tin về chủ thẻ tín dụng (R14); Cảnh báo tức thời (S37).

Nhóm sản phẩm chấm điểm và xếp hạng tín dụng: Sản phẩm chấm điểm tín dụng người vay (S40); sản phẩm xếp hạng tín dụng doanh nghiệp (XH50); sản phẩm xếp hạng tín dụng cho các tập đoàn và công ty (XH51); sản phẩm chỉ số trung bình ngành (XH53).

Nhóm sản phẩm báo cáo thông tin doanh nghiệp: Báo cáo thông tin doanh nghiệp nước ngoài (S70).

Nhóm sản phẩm và dịch vụ cảnh báo theo người dùng: Cảnh báo đối với nhóm chi nhánh tổ chức tín dụng (S33 - đối với trụ sở chính tổ chức tín dụng); cảnh báo nhóm khách hàng là pháp nhân, cá nhân (S34, S35); Cảnh báo nhóm khách hàng là chi nhánh tổ chức tín dụng có nợ xấu tại chi nhánh tổ chức tín dụng khác (S36); Khách hàng có nợ cần quan tâm trong kỳ (S39); Khai thác nhu cầu vay trên cổng thông tin kết nối người vay.

Nhóm sản phẩm do CIC cung cấp theo yêu cầu: Tùy theo nhu cầu thông tin của các TCTD, CIC cung cấp các sản phẩm phục vụ các mục đích khác nhau của đơn vị như tìm kiếm khách hàng, quản lý danh mục đánh giá khách hàng, quản lý rủi ro, xây dựng mô hình, bảng điểm...

Các hình thức khai thác thông tin tín dụng cho các tổ chức tín dụng thông qua hai kênh chính: